ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಪುಸ್ತಕಪ್ರತ್ಯಯಾಧೀತಂ ನಾಧೀತಂ ಗುರುಸನ್ನಿಧೌ । ಸಭಾಮಧ್ಯೇ ನ ಶೋಭಂತೇ ಜಾರಗರ್ಭಾ ಇವ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 01 ॥

ಕೃತೇ ಪ್ರತಿಕೃತಿಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಧಿಂಸನೇ ಪ್ರತಿಹಿಂಸನಮ್ । ತತ್ರ ದೋಷೋ ನ ಪತತಿ ದುಷ್ಟೇ ದುಷ್ಟಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ 02 ॥

ಯದ್ದೂರಂ ಯದ್ದುರಾರಾಧ್ಯಂ ಯಚ್ಚ ದೂರೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ತತ್ಸರ್ವಂ ತಪಸಾ ಸಾಧ್ಯಂ ತಪೋ ಹಿ ದುರತಿಕ್ರಮಂ ॥ 03 ॥

ಲೋಭಶ್ಚೇದಗುಣೇನ ಕಿಂ ಪಿಶುನತಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂ ಪಾತಕೈಃ ಸತ್ಯಂ ಚೇತ್ತಪಸಾ ಚ ಕಿಂ ಶುಚಿ ಮನೋ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ತೀರ್ಥೇನ ಕಿಮ್ । ಸೌಜನ್ಯಂ ಯದಿ ಕಿಂ ಗುಣೈಃ ಸುಮಹಿಮಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂ ಮಂಡನೈಃ ಸದ್ವಿದ್ಯಾ ಯದಿ ಕಿಂ ಧನೈರಪಯಶೋ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂ ಮೃತ್ಯುನಾ ॥ 04 ॥

ಪಿತಾ ರತ್ನಾಕರೋ ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯಸ್ಯ ಸಹೋದರಾ । ಶಂಖೋ ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ದತ್ತಮುಪತಿಷ್ಠತೇ ॥ 05 ॥

ಅಶಕ್ತಸ್ತು ಭವೇತ್ಸಾಧು-ರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ವಾ ನಿರ್ಧನಃ । ವ್ಯಾಧಿತೋ ದೇವಭಕ್ತಶ್ಚ ವೃದ್ಧಾ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ ॥ 06 ॥

ನಾಽನ್ನೋದಕಸಮಂ ದಾನಂ ನ ತಿಥಿರ್ದ್ವಾದಶೀ ಸಮಾ । ನ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಃ ಪರೋ ಮಂತ್ರೋ ನ ಮಾತುರ್ದೈವತಂ ಪರಂ ॥ 07 ॥

ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ದಂತೇ ಮಕ್ಷಿಕಾಯಾಸ್ತು ಮಸ್ತಕೇ । ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ಪುಚ್ಛೇ ಸರ್ವಾಂಗೇ ದುರ್ಜನೇ ವಿಷಂ ॥ 08 ॥

ಪತ್ಯುರಾಜ್ಞಾಂ ವಿನಾ ನಾರೀ ಹ್ಯುಪೋಷ್ಯ ವ್ರತಚಾರಿಣೀ । ಆಯುಷ್ಯಂ ಹರತೇ ಭರ್ತುಃ ಸಾ ನಾರೀ ನರಕಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ 09 ॥

ನ ದಾನೈಃ ಶುಧ್ಯತೇ ನಾರೀ ನೋಪವಾಸಶತೈರಪಿ । ನ ತೀರ್ಥಸೇವಯಾ ತದ್ವದ್ಭರ್ತುಃ ಪದೋದಕೈರ್ಯಥಾ ॥ 10 ॥

ಪಾದಶೇಷಂ ಪೀತಶೇಷಂ ಸಂಧ್ಯಾಶೇಷಂ ತಥೈವ ಚ । ಶ್ವಾನಮೂತ್ರಸಮಂ ತೋಯಂ ಪೀತ್ವಾ ಚಾಂದ್ರಾಯಣಂ ಚರೇತ್ ॥ 11 ॥

ದಾನೇನ ಪಾಣಿರ್ನ ತು ಕಂಕಣೇನ ಸ್ನಾನೇನ ಶುದ್ಧಿರ್ನ ತು ಚಂದನೇನ । ಮಾನೇನ ತೃಪ್ತಿರ್ನ ತು ಭೋಜನೇನ ಜ್ಞಾನೇನ ಮುಕ್ತಿರ್ನ ತು ಮುಂಡನೇನ ॥ 12 ॥

ನಾಪಿತಸ್ಯ ಗೃಹೇ ಕ್ಷೌರಂ ಪಾಷಾಣೇ ಗಂಧಲೇಪನಮ್ । ಆತ್ಮರೂಪಂ ಜಲೇ ಪಶ್ಯನ್ ಶಕ್ರಸ್ಯಾಪಿ ಶ್ರಿಯಂ ಹರೇತ್ ॥ 13 ॥

ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಹರಾ ತುಂಡೀ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಕರೀ ವಚಾ । ಸದ್ಯಃ ಶಕ್ತಿಹರಾ ನಾರೀ ಸದ್ಯಃ ಶಕ್ತಿಕರಂ ಪಯಃ ॥ 14 ॥

ಪರೋಪಕರಣಂ ಯೇಷಾಂ ಜಾಗರ್ತಿ ಹೃದಯೇ ಸತಾಮ್ । ನಶ್ಯಂತಿ ವಿಪದಸ್ತೇಷಾಂ ಸಂಪದಃ ಸ್ಯುಃ ಪದೇ ಪದೇ ॥ 15 ॥

ಯದಿ ರಾಮಾ ಯದಿ ಚ ರಮಾ ಯದಿ ತನಯೋ ವಿನಯಗುಣೋಪೇತಃ । ತನಯೇ ತನಯೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಸುರವರನಗರೇ ಕಿಮಾಧಿಕ್ಯಂ ॥ 16 ॥

ಆಹಾರನಿದ್ರಾಭಯಮೈಥುನಾನಿ ಸಮಾನಿ ಚೈತಾನಿ ನೃಣಾಂ ಪಶೂನಾಮ್ । ಜ್ಞಾನಂ ನರಾಣಾಮಧಿಕೋ ವಿಶೇಷೋ ಜ್ಞಾನೇನ ಹೀನಾಃ ಪಶುಭಿಃ ಸಮಾನಾಃ ॥ 17 ॥

ದಾನಾರ್ಥಿನೋ ಮಧುಕರಾ ಯದಿ ಕರ್ಣತಾಲೈರ್ದೂರೀಕೃತಾಃ ದೂರೀಕೃತಾಃ ಕರಿವರೇಣ ಮದಾಂಧಬುದ್ಧ್ಯಾ । ತಸ್ಯೈವ ಗಂಡಯುಗ್ಮಮಂಡನಹಾನಿರೇಷಾ ಭೃಂಗಾಃ ಪುನರ್ವಿಕಚಪದ್ಮವನೇ ವಸಂತಿ ॥ 18 ॥

ರಾಜಾ ವೇಶ್ಯಾ ಯಮಶ್ಚಾಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಕರೋ ಬಾಲಯಾಚಕೌ । ಪರದುಃಖಂ ನ ಜಾನಂತಿ ಅಷ್ಟಮೋ ಗ್ರಾಮಕಂಟಕಃ ॥ 19 ॥

ಅಧಃ ಪಶ್ಯಸಿ ಕಿಂ ಬಾಲೇ ಪತಿತಂ ತವ ಕಿಂ ಭುವಿ । ರೇ ರೇ ಮೂರ್ಖ ನ ಜಾನಾಸಿ ಗತಂ ತಾರುಣ್ಯಮೌಕ್ತಿಕಂ ॥ 20 ॥

ವ್ಯಾಲಾಶ್ರಯಾಪಿ ವಿಕಲಾಪಿ ಸಕಂಟಕಾಪಿ ವಕ್ರಾಪಿ ಪಂಕಿಲಭವಾಪಿ ದುರಾಸದಾಪಿ । ಗಂಧೇನ ಬಂಧುರಸಿ ಕೇತಕಿ ಸರ್ವಜಂತಾ ರೇಕೋ ಗುಣಃ ಖಲು ನಿಹಂತಿ ಸಮಸ್ತದೋಷಾನ್ ॥ 21 ॥