ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಅರ್ಥನಾಶಂ ಮನಸ್ತಾಪಂ ಗೃಹೇ ದುಶ್ಚರಿತಾನಿ ಚ । ವಂಚನಂ ಚಾಪಮಾನಂ ಚ ಮತಿಮಾನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್ ॥ 01 ॥

ಧನಧಾನ್ಯಪ್ರಯೋಗೇಷು ವಿದ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣೇ ತಥಾ । ಆಹಾರೇ ವ್ಯವಹಾರೇ ಚ ತ್ಯಕ್ತಲಜ್ಜಃ ಸುಖೀ ಭವೇತ್ ॥ 02 ॥

ಸಂತೋಷಾಮೃತತೃಪ್ತಾನಾಂ ಯತ್ಸುಖಂ ಶಾಂತಿರೇವ ಚ । ನ ಚ ತದ್ಧನಲುಬ್ಧಾನಾಮಿತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ಧಾವತಾಂ ॥ 03 ॥

ಸಂತೋಷಸ್ತ್ರಿಷು ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸ್ವದಾರೇ ಭೋಜನೇ ಧನೇ । ತ್ರಿಷು ಚೈವ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋಽಧ್ಯಯನೇ ಜಪದಾನಯೋಃ ॥ 04 ॥

ವಿಪ್ರಯೋರ್ವಿಪ್ರವಹ್ನ್ಯೋಶ್ಚ ದಂಪತ್ಯೋಃ ಸ್ವಾಮಿಭೃತ್ಯಯೋಃ । ಅಂತರೇಣ ನ ಗಂತವ್ಯಂ ಹಲಸ್ಯ ವೃಷಭಸ್ಯ ಚ ॥ 05 ॥

ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ನ ಸ್ಪೃಶೇದಗ್ನಿಂ ಗುರುಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮೇವ ಚ । ನೈವ ಗಾಂ ನ ಕುಮಾರೀಂ ಚ ನ ವೃದ್ಧಂ ನ ಶಿಶುಂ ತಥಾ ॥ 06 ॥

ಶಕಟಂ ಪಂಚಹಸ್ತೇನ ದಶಹಸ್ತೇನ ವಾಜಿನಮ್ । ಗಜಂ ಹಸ್ತಸಹಸ್ರೇಣ ದೇಶತ್ಯಾಗೇನ ದುರ್ಜನಂ ॥ 07 ॥

ಹಸ್ತೀ ಅಂಕುಶಮಾತ್ರೇಣ ವಾಜೀ ಹಸ್ತೇನ ತಾಡ್ಯತೇ । ಶ‍ಋಂಗೀ ಲಗುಡಹಸ್ತೇನ ಖಡ್ಗಹಸ್ತೇನ ದುರ್ಜನಃ ॥ 08 ॥

ತುಷ್ಯಂತಿ ಭೋಜನೇ ವಿಪ್ರಾ ಮಯೂರಾ ಘನಗರ್ಜಿತೇ । ಸಾಧವಃ ಪರಸಂಪತ್ತೌ ಖಲಾಃ ಪರವಿಪತ್ತಿಷು ॥ 09 ॥

ಅನುಲೋಮೇನ ಬಲಿನಂ ಪ್ರತಿಲೋಮೇನ ದುರ್ಜನಮ್ । ಆತ್ಮತುಲ್ಯಬಲಂ ಶತ್ರುಂ ವಿನಯೇನ ಬಲೇನ ವಾ ॥ 10 ॥

ಬಾಹುವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಬಲೀ । ರೂಪಯೌವನಮಾಧುರ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಬಲಮನುತ್ತಮಂ ॥ 11 ॥

ನಾತ್ಯಂತಂ ಸರಲೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ಗತ್ವಾ ಪಶ್ಯ ವನಸ್ಥಲೀಮ್ । ಛಿದ್ಯಂತೇ ಸರಲಾಸ್ತತ್ರ ಕುಬ್ಜಾಸ್ತಿಷ್ಠಂತಿ ಪಾದಪಾಃ ॥ 12 ॥

ಯತ್ರೋದಕಂ ತತ್ರ ವಸಂತಿ ಹಂಸಾ- ಸ್ತಥೈವ ಶುಷ್ಕಂ ಪರಿವರ್ಜಯಂತಿ । ನ ಹಂಸತುಲ್ಯೇನ ನರೇಣ ಭಾವ್ಯಂ ಪುನಸ್ತ್ಯಜಂತಃ ಪುನರಾಶ್ರಯಂತೇ ॥ 13 ॥

ಉಪಾರ್ಜಿತಾನಾಂ ವಿತ್ತಾನಾಂ ತ್ಯಾಗ ಏವ ಹಿ ರಕ್ಷಣಮ್ । ತಡಾಗೋದರಸಂಸ್ಥಾನಾಂ ಪರೀವಾಹ ಇವಾಂಭಸಾಂ ॥ 14 ॥

ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಬಾಂಧವಾಃ । ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಪುಮಾಁಲ್ಲೋಕೇ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಚ ಪಂಡಿತಃ ॥ 15 ॥

ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಿತಾನಾಮಿಹ ಜೀವಲೋಕೇ ಚತ್ವಾರಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ವಸಂತಿ ದೇಹೇ । ದಾನಪ್ರಸಂಗೋ ಮಧುರಾ ಚ ವಾಣೀ ದೇವಾರ್ಚನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತರ್ಪಣಂ ಚ ॥ 16 ॥

ಅತ್ಯಂತಕೋಪಃ ಕಟುಕಾ ಚ ವಾಣೀ ದರಿದ್ರತಾ ಚ ಸ್ವಜನೇಷು ವೈರಮ್ । ನೀಚಪ್ರಸಂಗಃ ಕುಲಹೀನಸೇವಾ ಚಿಹ್ನಾನಿ ದೇಹೇ ನರಕಸ್ಥಿತಾನಾಂ ॥ 17 ॥

ಗಮ್ಯತೇ ಯದಿ ಮೃಗೇಂದ್ರಮಂದಿರಂ ಲಭ್ಯತೇ ಕರಿಕಪಾಲಮೌಕ್ತಿಕಮ್ । ಜಂಬುಕಾಲಯಗತೇ ಚ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ವತ್ಸಪುಚ್ಛಖರಚರ್ಮಖಂಡನಂ ॥ 18 ॥

ಶುನಃ ಪುಚ್ಛಮಿವ ವ್ಯರ್ಥಂ ಜೀವಿತಂ ವಿದ್ಯಯಾ ವಿನಾ । ನ ಗುಹ್ಯಗೋಪನೇ ಶಕ್ತಂ ನ ಚ ದಂಶನಿವಾರಣೇ ॥ 19 ॥

ವಾಚಾಂ ಶೌಚಂ ಚ ಮನಸಃ ಶೌಚಮಿಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ । ಸರ್ವಭೂತದಯಾಶೌಚಮೇತಚ್ಛೌಚಂ ಪರಾರ್ಥಿನಾಂ ॥ 20 ॥

ಪುಷ್ಪೇ ಗಂಧಂ ತಿಲೇ ತೈಲಂ ಕಾಷ್ಠೇಽಗ್ನಿಂ ಪಯಸಿ ಘೃತಮ್ । ಇಕ್ಷೌ ಗುಡಂ ತಥಾ ದೇಹೇ ಪಶ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ವಿವೇಕತಃ ॥ 21 ॥